سایت اصول دین


فضيلت فرزند


دکتر رحمت الله قاضیان

فضيلت فرزند.

هرچند اسلام اجازه فرموده، زن و شوهر با رضايت همديگر مي¬توانند از داشتن فرزند يا فرزندان بيشتر جلوگيري كنند؛ ولي اگر خدا فرزندي به انسان داد، بايد غم روزيش را نخورد، بلكه به قول سعدي باید بداند: «هر آن¬كس كه دندان دهد نان دهد».

رسول اكرم (ص) فرمود: «إِلْتَمِسُواٱلرِّزْقَ بِالنِّكاحِ: به وسيله¬ی ازدواج از خدا روزي بخواهيد.» (نهج الفصاحه، حديث 481)

بكر بن صالح گويد: به حضرت هادى (ع) نوشتم: من پنج سال است كه از بچّه‏دار شدن خوددارى كرده‏ام كه همسرم فرزند نمى‏خواهد و مى‏گويد به واسطه ندارى تربيت فرزند مشكل است؟ امام جواب نوشت: بچّه‏دار شو كه خدا روزيش دهد. (مكارم الاخلاق، ص 428)

پيامبر اکرم (ص) فرمود: فرزند بخواهيد، كه نور چشم و ريحانه دل است و از زن عجوزه و نازا بپرهيزيد. (مكارم الاخلاق، ص 429)

روزى حسن بن على (ع) از نزد معاويه بيرون شد، يكى از دربانان معاويه به دنبال حضرت راه افتاد و گفت من مردى پولدارم كه بچّه‏دار نمى‏شوم، چيزى به من بياموز كه خداوند به من فرزندى دهد. امام (ع) فرمود: بسيار استغفار كن، وى بسيار استغفار مي¬كرد، كه گاهى به روزى 70 بار مي-رسيد و ده پسر برايش متولّد شد. (مكارم الاخلاق، ص 433)

محبّت به بچّه¬ها: آنچه باعث مي¬شود، كودكانمان احساس كنند، براي ما ارزش دارند، محبّت ما به آن¬هاست، نه اسباب بازي.

پيامبر اکرم (ص) فرمود: فرزند خوب و صالح گلى از گل¬هاى بهشت است. (مكارم الاخلاق، ص 418)

امام صادق (ع) فرمود: ميراثى كه از بنده به خدا مي¬رسد، فرزند صالحى است كه براى او استغفار كند. (مكارم الاخلاق، ص 418)

و امام صادق (ع) فرمود: دختر حسنه و پسر نعمت است. حسنه ثواب دارد و نعمت سؤال و محاسبه. (مكارم الاخلاق، ص 418)

به پيامبر اکرم (ص) ، بشارت دخترى دادند، به اصحاب نگريست، آثار كراهت در چهره آن‏ها مشاهده كرد، فرمود: چه مى‏شود شما را؟ گلى است كه من مى‏بويم و خدا روزى او را مي¬دهد. (مكارم الاخلاق، ص 419)

پيامبر اکرم (ص) فرمود: چه خوب فرزنداني هستند دختران پوشيده و پرده‏نشين، هر كه يك دختر داشته باشد، خداوند او را همچون سپرى از آتش برايش قرار مي¬دهد و هر كه دوتا داشته باشد، خداوند او را به واسطه آن¬ها به بهشت برد و اگر سه تا داشته باشد، يا سه خواهر، جهاد و صدقه (زكات) از او برداشته است. (مكارم الاخلاق، ص 418)

پيامبر اکرم (ص) فرمود: بهترين فرزندان دختر است. (مكارم الاخلاق، ص 419)

امام رضا (ع) فرمود: چون خدا خواهد به بنده‏اى خيرى دهد، نميرد تا فرزند خود را ببيند. و روايت است هر كه بى‏اولاد بماند و بميرد چنانست كه در ميان مردم نبوده و هر كه بميرد و فرزندى بگذارد چنان است كه نمرده است. (مكارم الاخلاق، ص 419)

حضرت موسیٰ (ع) به خدای تعالیٰ عرض کرد: «پروردگارا، برترین اعمال در نزد تو چیست؟» خدای تعالیٰ فرمود: «دوست داشتن کودکان؛ چون فطرت آنان بر توحید من است، اگر آنان را از دنیا ببرم، به رحمت خودم وارد بهشت خودم می¬کنم.» (بحار، 101/105)

امام صادق (ع) فرمود: خداوند به مردى كه به فرزند خود محبّت زياد ورزد رحمت آرد. عمربن يزيد به حضرت عرضه داشت: چند دختر دارم، فرمود: گويا آرزوى مرگشان دارى؟ اگر چنين باشد و بميرند هرگز در قيامت اجرى نخواهى داشت و باحالت عصيان خدا را ملاقات خواهى كرد. (مكارم الاخلاق، ص 419)

پيامبر اکرم (ص) فرمود: هر كه سه دختر يا سه خواهر داشته باشد، بهشت بر او واجب شود. پرسيدند: يا رسول الله، و نيز اگر كسى دوتا داشته باشد؟، فرمود: و اگر دو دختر هم داشته باشد. پرسيدند اگر چه يك دختر داشته باشد؟ فرمود اگر چه يك دختر داشته باشد. (مكارم الاخلاق، ص 420)

نبى اكرم (ص) فرمود: كودكان را دوست بداريد و به ايشان ترحّم كنيد و اگر به آن¬ها وعده‏اى داديد وفا نماييد، كه جز شما براى خود روزى آورى نمى‏شناسند. (مكارم الاخلاق، ص 420)

پيامبر اکرم (ص) فرمود: بين فرزندانتان به عدالت رفتار كنيد چنان¬كه مى‏خواهيد بين شما عدالت باشد. (مكارم الاخلاق، ص 421)

پيامبر اکرم (ص) مردى را ديد که يكى از دو كودك خود را بوسيد و ديگرى را نبوسيد، حضرت فرمود: چرا بين دو كودك خود مساوات نكردى؟! (مكارم الاخلاق، ص 420)

نبى اكرم (ص) فرمود: «از سعادت مرد اين است كه دخترش در خانه‏اش حيض نبيند». (مكارم الاخلاق، ص 420)

پيامبر اکرم (ص) حسنين (ع) را بوسيد، افرح بن حابس گفت: من ده فرزند دارم و تا كنون هيچ¬كدام را نبوسيده¬ام. حضرت فرمود: اگر خدا رحمت را از دل تو برداشته به من چه مربوط است. (مكارم الاخلاق، ص 421)

از افتخارات اسلام این است که در زمان رسول خدا (ص) وقتی بچّه¬ای متولّد می¬شد، او را می¬آوردند، تا در گوشش اذان و اقامه بخواند و اسمی بر او بگذارد. روزی مادری بچّه¬اش را برای این¬ کار آورد. رسول خدا (ص) او را از مادرش گرفت، در این موقع بچّه ادرارش گرفت و لباس آن حضرت را آلوده کرد. مادرش ناراحت شد و خواست بچّه را از آن حضرت بگیرد. پیامبر (ص) او را دلداری داد و فرمود «ادرارش را قطع نکن.» و در همان حال در گوشش اذان و اقامه گفت. (مکارم الاخلاق 1/65)

پيامبر اکرم (ص) فرمود: از حقوق فرزند بر پدر اين سه چيز است: نام خوب بر او بگذارد، به او نوشتن آموزد و چون بالغ شد برايش ازدواج كند. (مكارم الاخلاق، ص 421)

پيامبر اکرم (ص) فرمود: كودكان خود را ببوسيد، كه به هر بوسه‏اى درجه‏اى در بهشت براى شما خواهد بود، كه هر درجه پانصد سال راه است. (مكارم الاخلاق، ص 421)

و پيامبر اکرم (ص) فرمود: نظير همان حقوقى كه از پدر و مادر بر گردن فرزند ثابت است از فرزند برگردن والدين نيز ثابت مى‏باشد. (مكارم الاخلاق، ص 422)

و پيامبر اکرم (ص) فرمود: قسم به آن¬كه مرا به حق برانگيخت، فرزندى كه عاق والدين باشد بوى بهشت را نخواهد شنيد. (مكارم الاخلاق، ص 422)

اميرمؤمنان (ع) فرمود: بوسيدن فرزند رحمت است و بوسيدن همسر (زن) شهوت است، بوس والدين عبادت است، بوسيدن مرد برادر مؤمنش را دين است و حسن بصرى به اين روايت اين جمله را اضافه كرده: بوسيدن امام عادل طاعت است. (مكارم الاخلاق، ص 422)

اميرمؤمنان (ع) فرمود: خداوند متعال اگر بخواهد كسى را خلق كند، همه صورت¬هايى كه بين او و بين آدم است جمع مي¬كند، بعد او را بر صورت يكى از آن¬ها خلق مي¬كند؛ پس كسی نگويد: اين فرزند شبيه من و شبيه آبا و اجداد من نيست. (مكارم الاخلاق، ص 423)

مردى از پيامبر اکرم (ص) پرسيد: چرا در اولاد خود چيزهايى مى‏بينيم كه در خود نمى‏بينيم؟ فرمود: زيرا آنان از شمايند و شما از ايشان نيستيد. (مكارم الاخلاق، ص 423)

اميرمؤمنان (ص) فرمود: كودك تا شش سال آزاد است و هفت سال تحت تربيت قرار گيرد و هفت سال به كار گمارده شود. طول قامتش در 23 سالگى و عقلش در 35 سالگى كامل شود و بعد از اين آنچه به دست آرد با تجربه است. (مكارم الاخلاق، ص 427)

پيامبر اکرم (ص) فرمود: هر كه از بازار چيزى براى خانه بخرد و براى عيالش ببرد، چنان است كه براى مستمندان صدقه برده است و اوّل به دختران و زنان بدهد، كه هر كس دخترش را خوشحال كند چنان است كه برده‏اى از خاندان اسماعيل آزاد كرده و هر كه پسرش را شاد سازد چنان است كه از خوف خدا گريسته و هر كه از خشيت و خوف خدا بگريد به بهشت در آيد. (مكارم الاخلاق، ص 424)

حرام بودن سقط جنین

هرچند اسلام اجازه فرموده، زن و شوهر با رضايت همديگر مي¬توانند از داشتن فرزند يا فرزندان بيشتر جلوگيري كنند، ولي اگر خدا فرزندي به انسان داد، بايد غم روزيش را نخورد، بلكه به قول سعدي باید بداند: «هر آن¬كس كه دندان دهد نان دهد.»

از طرفی اگر نطفه منغقد شد، سقط آن به هیچ وسیله¬ای جایز نیست و موجب دیه است. حتّی سقط جنینی که از زنا یا در ایّام عادت ماهانه منعقد شده جایز نیست؛ ولی سقط جنینی که خطر جانی برای مادر داشته باشد جایز است.

عقيقه و متعلّقات آن

امام صادق (ع) فرموده: عقيقه بر هر پولدارى لازم است و فقير هرگاه توانست عقيقه كند و اگر نتوانست بر او لازم نيست، و اگر براى فرزند عقيقه نكرد؛ هر وقتى براى او قربانى نمايد كافيست و هر مولودى در گرو عقيقه مي¬باشد. (مكارم الاخلاق، ص 434)

امام صادق (ع) فرموده: عقیقه باید گوسفند، يا گاو، يا شتر باشد و بعد از عقيقه كودك اسم‏گذارى شود و روز هفتم سر او تراشيده شود و به وزن موهايش زر و سيم صدقه دهند و اگر پسر است حيوان نر و اگر دختر است ماده عقيقه شود. (مكارم الاخلاق، ص 434)

امام صادق (ع) فرموده: هر انسانى در گرو فطره (عيد رمضان) است و هر مولودى در گرو عقيقه مي¬باشد. (مكارم الاخلاق، ص 433)

حضرت ابوطالب (ع) در روز هفتم ولادت پيامبر (ص) عقيقه‏اى كرد و خاندان خود را دعوت نمود و فرمود: اين عقيقه براى احمد (ص) است. پرسيدند: چرا نامش را احمد نهاده‏اى؟ گفت: چون اهل زمين و آسمان او را حمد و ثنا گويند. (مكارم الاخلاق، ص 434)

امام صادق (ع) فرمود: «ربع عقيقه به قابله داده شود و اگر قابله نبود، به مادر كودك داده شود تا به هركس¬كه خواهد هديه كند و نيز ده نفر از مسلمانان از آن اطعام گردد و اگر بيشتر اطعام شوند بهتر است». (مكارم الاخلاق، ص 434)

امام صادق (ع) فرمود: مولود در روز هفتم نام‏گذارى شود و سرش را بتراشند و هم¬وزن مويش نقره صدقه دهند، و از طرف او گوسفند نری عقيقه كنند و اعضاء او را قطعه قطعه نمايند و بپزند و گروهى از مسلمين را به آن مهمان كنند. و مانعى نداردكه گوشتش را صدقه دهند، و اين عمل براى دختر و پسر يكسان است. و از عقيقه مرد (صاحب فرزند) و عيالش نخورند، و پاى عقيقه را به قابله دهند و اگر قابله از اهل و عيال مرد باشد لازم نيست چيزى از عقيقه ببرد، و اعضايش را اگر بخواهد صدقه دهد و اگر خواهد بپزد و با آن نان و آبگوشت بدهد و جز به اهل ولايت ندهد. (مكارم الاخلاق، ص 435)

امام صادق (ع) فرمود: هركه چهل روز گوشت نخورد، بد اخلاق شود و هركه بداخلاق گردد درگوشش اذان گوئيد. (مكارم الاخلاق، ص 436)

وقتى به ولادت كودكى به امام زين العابدين (ع) بشارت داده مي¬شد، نمى¬¬پرسيد: دختر است يا پسر؟ بلكه مى‏پرسيد: آيا سالم وكامل است؟ اگر صحيح و سالم بود مى‏فرمود: «سپاس خدايى را كه او را ناقص نيافريد». (مكارم الاخلاق، ص 438)

امام صادق (ع) فرمود: كام فرزند را با آب فرات و خاك قبر حسين (ع) برداريد و اگر نبود به آب باران. (مكارم الاخلاق، ص 438)

اميرمؤمنان (ع) فرمود: كام فرزند را با خرما برداريد، كه پيغمبر (ع) با حسنين (ع) چنين كرد. (مكارم الاخلاق، ص 438)

ختنه و متعلّقات آن

نبى اكرم (ص) فرمود: فرزندانتان را در روز هفتم ختنه كنيد، كه پاكيزه‏تر است زودتر معالجه مى‏شود و گوشت مي¬رويد و فرمود: زمين از بول ختنه نشده تا 40 روز آلوده است. (مكارم الاخلاق، ص 440)

امام صادق (ع) فرمود: سوراخ كردن گوش پسر سنّت است و ختنه او تا روز هفتم سنّت. و ختنه زنان مكرمت آن¬هاست و سنّت نيست و بهتر از مكرمت چيست؟ (مکارم¬الاخلاق، ص 440)

امام صادق (ع) فرمود: چون زنان با پيغمبر (ص) به مدينه هجرت كردند، در ميانشان زنى به نام امّ حبيبه بود، كه زنان را ختنه مي¬كرد، حضرت به او فرمود: افراط مكن و كم بردار، كه صورت را شاداب‏تر مي¬كند و شوهر بيشتر لذّت مي¬برد؟ و به خواهرش امّ عطيه كه آرايشگر بود، فرمود: صورت دختر و زن را با كهنه خشك و پاك مكن، كه آب و رنگ او را مي¬برد. (مكارم الاخلاق، ص 441)

یهود ختنه دارند؛ ولی هر چند در مسیحیّت ختنه نیست؛ امّا امروزه به طور گسترده¬ای در جهان مسیحیّت هم شایع شده است؛ به طوری که هشتاد در صد نوزادان آمریکایی به توصیه پزشکان در بدو تولّد ختنه می¬شوند. علّت این امر را پزشکان آمریکایی پیشگیری از عفونت مجرای ادرار و سرطان آلت تناسلی ذکر می¬کنند». (روزنامه رسالت، 18/4/1369)

بهترين شير برای بچّه:

حضرت امير (ع) فرمود: «ما مِن لَبَنٍ رُضِعَ بِهِ الصَّبِیٌّ اَعظَمُ بَرَکَةً عَلَيهِ مِن لَبَنِ اُمِّهِ: هيچ شيری برای بچّه با برکت¬تر از شير مادر نيست». (وسايل 15/175)

امام صادق (ع) فرمود: «مدّت شير دادن به بچّه بيست و يک ماه است؛ هرچه از اين مقدار کم شود، ستم به بچّه است». (وسايل 15/175)

نبى اكرم (ص) فرمودند: چون زن حامله شود؛ همانند يک انسان روزه دار، که شب را به عبادت سپری می¬کند و در راه خدا با مال و جان دفاع می¬کند، پاداش خواهد برد؛ و چون زايمان کند، آنقدر پاداش می¬برد که از زيادی در فکرش نمی¬گنجد. و چون فرزندش را شير دهد، به هر جرعه¬ای که نوزاد می¬مکد، پاداش آزاد کردن يک بنده از فرزندان اسماعيل برای اوست. و چون از شير دادن فارغ شود، فرشته¬ای بر پهلويش زند و گويد: آمرزيده شدی، کارهايت را از نو شروع کن». (بحار 101/106)

امام علی (ع) فرمود: شیری برای کودک مبارک¬تر و سازگارتر از شیر مادرش نیست و خوب دقّت کنید که چه کسی اولادتان شیر می¬دهد؛ باید از هر دو پستان خود به بچّه شیر دهد؛ زیرا شیرشان مکمّل یکدیگرند؛ در یکی غذا و در دیگری آب منظور شده است. (وسائل الشّیعه، 7/176)

انتخاب نام نیک برای فرزند

یکی از وظایف پدر و مادر انتخاب نام نیک برای فرزندان است.

امام صادق (ع) فرمود: رسول خدا (ص) اسم بد افراد و بلاد را تغییر دادند. (وسائل الشّیعه، 21/390)

مردی از رسول اکرم (ص) پرسید: حقّ فرزندم بر من چیست؟ فرمود: تُحسِن اِسمَهُ اَدَّبَهُ: برايش نام خوب بگذار و تربیتش کن.» (وسایل 15/199)

حتّی برای فرزندی که سقط شده باید اسمی گذاشت؛ چنان¬که رسول خدا (ص) برای فرزندی که فاطمه¬ی زهرا در شکم داشت و بعد از آن حضرت با زدن در بر شکمش او را سقط کردند، اسم محسن گذاشته بود.

امام رضا (ع) فرمود: «پيامبر اکرم (ص) فرمود: هيچ قومى به مشورت ننشينند، كه در ميان آن¬ها محمّد (ص) يا احمد نام باشد، مگر اين¬كه وى براى آن¬ها مفيد و خير خواهد بود». (مكارم الاخلاق، ص 421)

پيامبر اکرم (ص) فرمود: بر فرزندان خود نام¬هاى پيامبران را بگذاريد و بهترين اسم¬ها عبدالله و عبدالرّحمان مي¬باشد. (مكارم الاخلاق، ص 421)


کتاب خانواده اسلامی

دکتر رحمت الله قاضیان